Quyền hạn của nhân viên bảo vệ hẹp hơn hình ảnh bộ đồng phục gợi ra. Nhân viên công ty dịch vụ bảo vệ là người lao động ký hợp đồng lao động với doanh nghiệp (khoản 3 Điều 32 Nghị định 96/2016/NĐ-CP), không phải công an. Quyền hạn của nhân viên bảo vệ vì vậy không gồm khám người, giữ thẻ căn cước hay mang súng.
Mỗi mục trong bài ghi rõ điều, khoản của văn bản gốc về quyền hạn của nhân viên bảo vệ, để chủ mục tiêu tự tra lại khi viết nội quy cổng.
Quyền hạn của nhân viên bảo vệ đến từ đâu
Nghị định 96/2016/NĐ-CP quy định điều kiện và trách nhiệm của doanh nghiệp dịch vụ bảo vệ. Không điều nào mở rộng quyền hạn của nhân viên bảo vệ sang khám xét hay tạm giữ người. Điều 32 chỉ buộc doanh nghiệp dùng nhân viên có Chứng chỉ nghiệp vụ bảo vệ và ký hợp đồng dịch vụ với khách trước khi triển khai.
Quyền hạn của nhân viên bảo vệ tại mục tiêu có hai nguồn. Thứ nhất là việc chủ mục tiêu giao qua hợp đồng và nội quy, như trực cổng, ghi sổ khách, kiểm tra xe ra vào, tuần tra đêm; nên ghi rõ trong phụ lục, xem các điều khoản cần có trong hợp đồng thuê bảo vệ. Thứ hai là quyền chung của mọi người dân: bắt người phạm tội quả tang, phòng vệ chính đáng.
Những việc nằm trong quyền hạn của nhân viên bảo vệ
Hai việc có căn cứ rõ nhất là thực hiện nội quy cổng và bắt người phạm tội quả tang.
Kiểm soát ra vào theo nội quy mục tiêu
Nội quy do chủ mục tiêu ban hành, bảo vệ thực hiện. Bảo vệ được yêu cầu xuất trình thẻ nhân viên hoặc thẻ khách, đề nghị khách ghi sổ, và từ chối cho vào người không chấp hành. Quyền từ chối là của chủ nơi đó; bảo vệ dùng thay chủ.
Ở mục tiêu tòa nhà văn phòng, khách không có lịch hẹn thì bảo vệ gọi lên bộ phận được hỏi, ghi họ tên, giờ vào, giờ ra rồi mới phát thẻ khách. Sự việc bất thường được ghi vào sổ giao ca trực bảo vệ.
Bắt người phạm tội quả tang
Khoản 1 Điều 111 Bộ luật Tố tụng hình sự cho phép bất kỳ người nào bắt người đang thực hiện tội phạm, hoặc vừa thực hiện xong thì bị phát hiện, bị đuổi bắt, và giải ngay đến cơ quan Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất. Khoản 2 cho tước vũ khí, hung khí của người bị bắt.
Luật dùng chữ “giải ngay”, nên giữ người hàng giờ trong phòng trực để lấy lời khai hay đòi bồi thường không thuộc quyền hạn của nhân viên bảo vệ. Cách làm đúng là khống chế, gọi 113 hoặc báo Công an xã, phường gần nhất. Điều 24 Bộ luật Hình sự cho dùng vũ lực cần thiết khi bắt giữ nếu không còn cách nào khác; vượt quá mức cần thiết thì phải chịu trách nhiệm hình sự.
Bảo vệ có được khám người không?
Không. Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, khám người là biện pháp ngăn chặn (khoản 4 Điều 119), chỉ người có thẩm quyền tại khoản 1 Điều 123 như Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Trưởng Công an cấp xã được quyết định (khoản 2 Điều 127). Khi cần khám ngay, luật chỉ mở thêm cho một số lực lượng đang thi hành công vụ như chiến sĩ cảnh sát nhân dân, công chức hải quan.
Với túi xách, quyền hạn của nhân viên bảo vệ dừng ở việc đề nghị. Nếu nội quy nhà máy có yêu cầu kiểm tra túi khi ra cổng, người ra vào tự mở túi cho bảo vệ quan sát; bảo vệ không lục túi, không sờ nắn người. Ai từ chối thì ghi sổ, báo quản lý; có dấu hiệu trộm cắp thì báo công an.
Bảo vệ có được giữ giấy tờ không?
Với thẻ căn cước thì không. Khoản 2 Điều 7 Luật Căn cước cấm giữ thẻ căn cước trái quy định của pháp luật, khoản 7 cấm cầm cố, nhận cầm cố thẻ. Điều 29 chỉ cho cơ quan thi hành quyết định tạm giữ, tạm giam, án phạt tù hoặc biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc giữ thẻ của người đang chấp hành.
Cách “để lại căn cước, nhận thẻ khách” vì thế không có căn cứ; có thể thay bằng sổ khách và thẻ khách đánh số. Tạm giữ giấy phép, chứng chỉ hành nghề cũng là biện pháp của người có thẩm quyền (khoản 3 Điều 119 Luật Xử lý vi phạm hành chính), không thuộc quyền hạn của nhân viên bảo vệ.
Bảo vệ có được dùng súng không?
Súng quân dụng nằm ngoài quyền hạn của nhân viên bảo vệ. Khoản 1 Điều 18 Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ 2024 liệt kê 9 nhóm được trang bị vũ khí quân dụng, từ Quân đội, Công an đến Kiểm lâm, Hải quan. Doanh nghiệp dịch vụ bảo vệ không có tên.
Khoản 1 Điều 4 của luật còn cấm cá nhân có vũ khí, công cụ hỗ trợ của riêng mình. Tự mua dùi cui điện hay bình xịt hơi cay mang theo khi trực là vi phạm, kể cả với vệ sĩ đi kèm khách hàng.
Súng bắn điện, súng bắn đạn cao su, hơi cay là công cụ hỗ trợ. Chúng chỉ được xem xét trang bị ở một số mục tiêu do Thông tư 75/2024/TT-BCA liệt kê, ví dụ bảo vệ ngân hàng hoặc khu công nghiệp, và do cơ quan có thẩm quyền quyết định.
Công cụ hỗ trợ bảo vệ được trang bị những gì
Khoản 3 Điều 16 Thông tư 75/2024/TT-BCA cho doanh nghiệp dịch vụ bảo vệ trang bị 5 loại công cụ hỗ trợ bảo vệ, và cho một số mục tiêu được xem xét trang bị thêm. Thủ tục từng loại theo Điều 5 cùng thông tư:
| Công cụ | Phạm vi | Thủ tục |
|---|---|---|
| Dùi cui điện, dùi cui kim loại | Doanh nghiệp bảo vệ | Giấy phép sử dụng |
| Dùi cui cao su, áo giáp, găng tay bắt dao | Doanh nghiệp bảo vệ | Đăng ký khai báo |
| Súng bắn điện, súng bắn đạn nổ, cao su, hơi cay | Một số mục tiêu | Giấy phép sử dụng |
| Phương tiện xịt hơi cay | Một số mục tiêu | Đăng ký khai báo |
Giấy phép và huấn luyện
Doanh nghiệp đứng ra xin giấy phép trang bị (thời hạn 60 ngày, Điều 53 Luật số 42/2024/QH15), rồi xin giấy phép sử dụng hoặc đăng ký khai báo với cơ quan Công an có thẩm quyền (Điều 55). Giấy phép sử dụng chỉ cấp cho cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và không có thời hạn.
Người được giao công cụ phải có giấy chứng nhận sử dụng (điểm c khoản 1 Điều 6 Luật số 42/2024/QH15) và mang theo khi trực. Nghị định 149/2024/NĐ-CP quy định khóa huấn luyện 05 ngày làm việc, giấy chứng nhận có giá trị 05 năm. Cầm dùi cui không mở rộng quyền hạn của nhân viên bảo vệ: Điều 58 chỉ cho dùng trong một số trường hợp, như ngăn người đang đe dọa tính mạng người khác hoặc phòng vệ chính đáng.
Vượt quyền hạn của nhân viên bảo vệ: ai chịu trách nhiệm
Vượt quyền hạn của nhân viên bảo vệ khi giữ người có thể dẫn tới tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật: khoản 1 Điều 157 Bộ luật Hình sự quy định phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù từ 06 tháng đến 03 năm. Lạm dụng công cụ hỗ trợ xâm phạm sức khỏe người khác bị xử lý theo khoản 2 Điều 58 Luật số 42/2024/QH15.
Với doanh nghiệp, Điều 597 Bộ luật Dân sự 2015 buộc pháp nhân bồi thường thiệt hại do người của mình gây ra khi làm nhiệm vụ được giao, rồi được yêu cầu người có lỗi hoàn trả. Chủ mục tiêu nên rà lại nội quy: giao việc giữ căn cước hay lục túi là giao việc vượt quá quyền hạn của nhân viên bảo vệ.
Câu hỏi thường gặp về quyền hạn của nhân viên bảo vệ
Quyền hạn của nhân viên bảo vệ có giống công an không?
Không. Quyền hạn của nhân viên bảo vệ gồm việc chủ mục tiêu giao theo hợp đồng, nội quy và các quyền chung của mọi công dân. Khám người, tạm giữ người hay giấy tờ là việc của người có thẩm quyền theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, chẳng hạn Trưởng Công an cấp xã. Bảo vệ chỉ được đề nghị, ghi sổ và báo cơ quan chức năng.
Bắt được kẻ trộm, quyền hạn của nhân viên bảo vệ dừng ở đâu?
Bảo vệ được khống chế, tước hung khí và phải giải ngay người bị bắt đến Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất (Điều 111 Bộ luật Tố tụng hình sự). Không đánh người, không giữ lâu trong phòng trực để ép viết cam kết bồi thường.
Nhân viên bảo vệ có được tự mang dùi cui điện không?
Không. Khoản 1 Điều 4 Luật số 42/2024/QH15 cấm cá nhân có công cụ hỗ trợ riêng. Dùi cui điện phải do doanh nghiệp trang bị, có giấy phép sử dụng, chỉ giao cho nhân viên có giấy chứng nhận sử dụng và được bàn giao lại khi hết ca.
Ai cấp phép công cụ hỗ trợ cho bảo vệ?
Cơ quan Công an có thẩm quyền cấp giấy phép trang bị, giấy phép sử dụng hoặc nhận đăng ký khai báo cho doanh nghiệp, không cấp cho cá nhân. Dùi cui điện, dùi cui kim loại, súng bắn điện cần giấy phép sử dụng; dùi cui cao su, áo giáp, găng tay bắt dao chỉ đăng ký khai báo.
Đang soạn nội quy cổng hay phụ lục nhiệm vụ và cần tách rõ việc nào thuộc quyền hạn của nhân viên bảo vệ? Long Thiên Bảo nhận mục tiêu trên cả nước, có nhân viên bảo vệ nữ cho các vị trí cần. Gọi hoặc nhắn Zalo 0986 681 018 để trao đổi trước khi ký hợp đồng.
